Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026 Rehberi

Boşanma davası nedir, hangi yollarla açılır?

Boşanma davası evlilik birliğinin mahkeme kararıyla sona erdirilmesi için aile mahkemesinde açılan davadır. Evlilik, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer. Noterde ya da nüfus müdürlüğünde boşanmak mümkün değildir.

Türk hukukunda iki yol vardır. Eşler boşanmanın bütün sonuçlarında uzlaşmışsa anlaşmalı boşanma yolu kullanılır. Uzlaşma yoksa kanundaki boşanma sebeplerinden birine dayanan çekişmeli boşanma davası açılır. Hangi yolun seçileceği; süreyi, masrafı ve ispat yükünü doğrudan değiştirir.

Anlaşmalı boşanmanın şartları nelerdir?

Anlaşmalı boşanmanın şartları Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında sayılır. Bu şartların hepsi birlikte aranır:

• Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır.
• Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı ya da bir eş diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
• Hakim iki eşi de duruşmada bizzat dinlemeli ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmelidir.
• Boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenleme hakim tarafından uygun bulunmalıdır.

Hakim çocukların ya da eşlerden birinin menfaatini korumak için protokolde değişiklik yapabilir. Eşler bu değişikliği kabul ederse boşanmaya karar verilir. Kabul etmezlerse dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanmaz.

Anlaşmalı boşanma protokolünde neler yer alır?

Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmanın bütün sonuçlarını açık maddelerle düzenleyen yazılı metindir. Eksik bırakılan her konu ileride ayrı bir uyuşmazlığa dönüşebilir. Protokolde genellikle şu başlıklar bulunur:

• Ortak çocukların velayetinin kime bırakılacağı
• Velayet kendisine verilmeyen eşin çocukla kişisel ilişki günleri
• Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının tutarı
• Eşler arasında yoksulluk nafakası olup olmayacağı
• Maddi ve manevi tazminat talepleri
• Ortak mallar ile ziynet eşyasının paylaşımı
• Mal rejiminden doğan alacaklar konusunda karşılıklı beyanlar

Tutarların tarihlerle birlikte, ödeme şekli de belirtilerek net yazılması icra aşamasında sorun çıkmasını önler.

Çekişmeli boşanma davası hangi sebeplere dayanır?

Çekişmeli boşanma davası, Türk Medeni Kanunu'nun 161 ile 166. maddeleri arasında sayılan sebeplerden en az birine dayanmak zorundadır. Kanun özel sebepler ile genel sebebi ayrı düzenler. Davacı, dayandığı sebebi delilleriyle ispat etmelidir.

Özel boşanma sebepleri hangileridir?

Özel boşanma sebepleri ispatlandığında hakim ayrıca evliliğin çekilmez hale gelip gelmediğini araştırmaz. Bazı sebeplerde dava hakkı belirli sürelere bağlıdır:

• Zina: Sebebin öğrenilmesinden itibaren altı ay, her halde olaydan itibaren beş yıl içinde dava açılmalıdır. Affeden eşin dava hakkı yoktur.
• Hayata kast ya da pek kötü veya onur kırıcı davranış: Aynı altı ay ile beş yıllık süreler uygulanır.
• Suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme: Küçük düşürücü bir suç ya da haysiyetsiz yaşam, birlikte yaşamayı beklenemez kılıyorsa her zaman dava açılabilir.
• Terk: Ayrılık en az altı ay sürmüş olmalıdır. Dördüncü ay dolduktan sonra hakim ya da noter aracılığıyla eve dönme ihtarı gönderilir. İhtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz.
• Akıl hastalığı: Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilmelidir.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması ne demektir?

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, ortak hayatın eşlerden beklenemeyecek derecede bozulmasıdır. Uygulamada en sık kullanılan genel boşanma sebebi budur. Sürekli tartışma, hakaret, ekonomik şiddet, ilgisizlik ya da aileye karşı saygısızlık bu kapsamda değerlendirilebilir.

Davacının kusuru daha ağırsa davalı eş davaya itiraz edebilir. Bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse hakim yine boşanmaya karar verebilir. Kanunda bir de özel durum vardır: Açılan bir boşanma davası reddedilip kesinleşmişse ve bu tarihten itibaren bir yıl içinde ortak hayat yeniden kurulamamışsa eşlerden birinin istemiyle boşanmaya karar verilir. Bu süre 2024 yılında yapılan değişiklikle üç yıldan bir yıla indirilmiştir.

Boşanma davası hangi mahkemede açılır?

Boşanma davası aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar. Bu kural anlaşmalı ve çekişmeli davalar için aynıdır.

Yetkili mahkeme Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesinde gösterilir. Dava, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir. Eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesi de yetkilidir. Yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir. Görevli mahkeme ile yetkili mahkemeyi karıştırmamak gerekir; görev kamu düzenine ilişkindir ve yanlış mahkemede açılan dava görevsizlikle sonuçlanır.

Boşanma davası adım adım nasıl açılır?

Boşanma davası dilekçenin adliyedeki tevzi bürosuna verilip harç ile gider avansının yatırılmasıyla açılmış olur. Süreç genel olarak şu sırayı izler:

1. Yol seçimi: Eşinizle bütün sonuçlarda anlaşıp anlaşamadığınızı netleştirin.
2. Dilekçe veya protokol: Çekişmeli davada boşanma sebebini, olayları ve delilleri anlatan dilekçe hazırlanır. Anlaşmalı davada dilekçeye imzalı protokol eklenir.
3. Taleplerin yazılması: Velayet, nafaka, tazminat ve tedbir istekleri dilekçede açıkça belirtilir.
4. Başvuru: Dilekçe yetkili adliyenin tevzi bürosuna verilir ya da elektronik imza ile UYAP Vatandaş Portal üzerinden gönderilir.
5. Harç ve avans: Başvuru harcı, peşin harç ile gider avansı yatırılır. Dosyaya esas numarası verilir.
6. Dilekçeler aşaması: Çekişmeli davada davalıya dilekçe tebliğ edilir. Cevap, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için ayrı ayrı iki haftalık süreler işler.
7. Ön inceleme ve tahkikat: Mahkeme uyuşmazlık noktalarını belirler. Tanıklar dinlenir, kayıtlar celbedilir, gerekirse sosyal inceleme raporu alınır.
8. Karar ve kesinleşme: Hakim kararını açıklar. Gerekçeli karar tebliğ edilir, kanun yolu süreleri geçince karar kesinleşir ve nüfusa bildirilir.

Anlaşmalı davada dilekçeler aşaması yaşanmaz. Mahkeme duruşma günü verir, eşler bizzat dinlenir ve karar çoğu zaman aynı duruşmada açıklanır.

Boşanma davası için hangi belgeler gerekir?

Boşanma davası için gereken belgeler davanın türüne göre değişir. Aşağıdaki kontrol listesi başvurudan önce eksikleri görmenize yardımcı olur:

• Kimlik kartı ve adres bilgisi
• Nüfus kayıt örneği (e-Devlet'ten alınabilir)
• Anlaşmalı davada iki eşin de imzaladığı protokol
• Çekişmeli davada tanıkların ad, soyad ve adresleri
• Dijital deliller (mesaj, e-posta, fotoğraf)
• Varsa darp raporu, koruma kararı ya da şikayet kayıtları
• Nafaka talebi için gelir ve gider durumunu gösteren belgeler
• Mal paylaşımı için tapu, araç ve banka kayıtlarına ilişkin bilgiler
• Vekille takip edilecekse vekaletname

Dijital delillerin hukuka uygun yollarla elde edilmiş olması gerekir. Hukuka aykırı elde edilen delil mahkemece dikkate alınmayabilir.

Boşanma davası sürerken hangi tedbirler istenebilir?

Boşanma davası açılınca hakim, dava süresince gerekli geçici önlemleri kendiliğinden alır. Bu önlemler eşlerin barınmasını, geçimini, malların yönetimini ve çocukların bakımını kapsar. En sık başvurulan önlem tedbir nafakası olur.

Dava sürecinde çocukların kimin yanında kalacağı da geçici olarak belirlenebilir. Mal kaçırma tehlikesi varsa taşınmaz kayıtlarına ihtiyati tedbir konulması istenebilir. Şiddet ya da şiddet tehlikesi varsa 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı ayrıca talep edilebilir.

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki farklar nelerdir?

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki temel fark, eşlerin sonuçlar üzerinde uzlaşıp uzlaşmadığıdır. Diğer farklar bu noktadan doğar:

Boşanma davası ne kadar sürer?

Boşanma davasının süresi kanunda belirlenmemiştir. Anlaşmalı davalar çoğunlukla ilk duruşmada sonuçlanır; asıl bekleme, duruşma gününün verilmesi ile kararın kesinleşmesi arasında geçer. Eşler kanun yoluna gitmeyeceklerini duruşmada beyan ederse kesinleşme hızlanabilir.

Çekişmeli davanın süresi tanık sayısına göre değişir. Bilirkişi ile sosyal inceleme raporları, tebligat sorunları ve mahkemenin iş yükü de süreyi etkiler. 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, iki duruşma arasındaki sürenin kural olarak üç ayı geçemeyeceğini düzenledi. Kararın istinafa ve temyize taşınması süreyi uzatır. İstinaf ve temyiz için başvuru süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren ikişer haftadır.

Boşanma davasının masrafları nelerdir?

Boşanma davasının masrafları harçlar ile gider avansından oluşur. Boşanma davası maktu harca tabidir; yani harç dava değerine göre değil, sabit tutar olarak alınır. Harç tutarları Harçlar Kanunu tarifesine göre her yıl yeniden belirlenir.

Gider avansı tebligat, tanık, bilirkişi ve sosyal inceleme gibi işlemlerin karşılığıdır. Avans yetmezse mahkeme ek süre vererek tamamlanmasını ister. Davayı kaybeden taraf kural olarak yargılama giderlerini öder. Mali gücü yetmeyenler adli yardım isteyebilir; adli yardım kabul edilirse harç ve giderler geçici olarak ödenmez.

Boşanma kararı kesinleştikten sonra ne olur?

Boşanma kararı kesinleştikten sonra mahkeme kararı nüfus müdürlüğüne bildirir ve medeni hal kaydı güncellenir. Kesinleşme, tarafların kanun yoluna başvurmaması ya da kanun yolu incelemesinin bitmesiyle gerçekleşir. Nafaka ve tazminat gibi parasal kararlar için ilamlı icra takibi yapılabilir.

Boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kocasının soyadını kullanmakta menfaati varsa ve bu durum kocaya zarar vermeyecekse hakimden izin isteyebilir. Boşanan eşler birbirinin yasal mirasçısı olamaz. Kadın için evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz günlük bekleme süresi vardır; doğumla ya da gebe olmadığının mahkemece tespitiyle bu süre sona erer.

Eşler boşanma yerine ayrılık da isteyebilir. Mahkeme bir yıldan üç yıla kadar ayrılığa karar verebilir. Süre bittiğinde ortak hayat kurulmamışsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir.

Boşanmanın mali sonuçları için hangi süreler önemlidir?

Boşanmanın mali sonuçları için en önemli süre, kesinleşmeden itibaren işleyen bir yıllık zamanaşımıdır. Türk Medeni Kanunu'nun 178. maddesine göre boşanmadan doğan dava hakları bu sürede kullanılmalıdır. Nafaka ve tazminat taleplerini boşanma davasında ileri sürmek bu riski ortadan kaldırır.

Mal paylaşımı ise mal rejiminin tasfiyesi davasıyla yapılır. 1 Ocak 2002'den sonra edinilen mallar için yasal rejim edinilmiş mallara katılma rejimidir. Bu dava boşanma davasıyla birlikte açılabilir ya da boşanma kesinleştikten sonra ayrı açılabilir. Belirsiz alacak davası 2026 değişikliğiyle kaldırıldığından, katılma alacağı davasında talebin nasıl kurulacağını dava açmadan önce netleştirmek gerekir.

Boşanma davasında sık yapılan hatalar nelerdir?

Boşanma davasında sık yapılan hatalar çoğunlukla dilekçe ve delil aşamasında ortaya çıkar. Bunlar hak kaybına yol açabilir:

• Nafaka ya da tazminat talebini dilekçeye yazmamak
• Zina ya da onur kırıcı davranışta altı aylık süreyi kaçırmak
• Olayları tarih vermeden, genel ifadelerle anlatmak
• Tanık listesini süresinde sunmamak
• Protokolde tutarları ve ödeme tarihlerini belirsiz bırakmak
• Affedilen bir olayı sonradan boşanma sebebi olarak ileri sürmek
• Hukuka aykırı yollarla elde edilen kayıtlara güvenmek

Boşanma davası için avukat tutmak zorunlu mu?

Hayır. Boşanma davası için avukat tutmak zorunlu değildir; eşler davayı kendileri açıp takip edebilir. Çekişmeli davalarda delil sunma süreleri ve talep sınırlamaları kesin kurallara bağlıdır. Bu yüzden somut durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz hak kaybı riskini azaltır.

Avukatlık ücretleri için Türkiye Barolar Birliği her yıl Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi yayımlar. Maddi gücü yetersiz olanlar adli yardım için baroya ya da mahkemeye başvurabilir. Bulunduğunuz ildeki avukatları boşanma avukatları listesinden görebilirsiniz. Boşanmayla birlikte çocukla ilgili kararlar için velayet davası rehberi, nafaka türleri için nafaka rehberi ayrıntılı bilgi verir.

Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Dayanılan mevzuat ve kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (Resmi Gazete, 31.07.2026)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışın.