Nafaka Türleri ve Nafaka Davası 2026

Nafaka nedir?

Nafaka kanunun öngördüğü durumlarda bir kişinin başka birinin geçimine katkı için düzenli olarak ödediği paradır. Türk hukukunda nafaka çoğunlukla aile ilişkilerinden doğar. Eşler arasında, ana baba ile çocuk arasında ve bazı yakın hısımlar arasında nafaka yükümlülüğü bulunur.

Nafaka miktarını ve süresini mahkeme belirler. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde nafaka konusunda uzlaşabilir. Bu uzlaşma da ancak hakimin onayıyla geçerlilik kazanır.

Nafaka türleri nelerdir?

Nafaka türleri dört başlık altında toplanır: tedbir nafakası, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası ve yardım nafakası. Her birinin dayanağı, şartı ve sona erme sebebi farklıdır:

Tür	Kim için?	Ne zaman?	Ne zaman sona erer?
Tedbir nafakası	Eş ve çocuklar	Boşanma davası sürerken ya da ayrı yaşamada	Dava sonuçlanınca ya da tedbir kaldırılınca
İştirak nafakası	Ergin olmayan çocuk	Boşanma ya da ayrılıktan sonra	Çocuk ergin olunca
Yoksulluk nafakası	Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş	Boşanmadan sonra	Kanundaki sona erme sebepleriyle
Yardım nafakası	Yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ya da kardeş	Her zaman	İhtiyaç ortadan kalkınca

Tedbir nafakası nedir?

Tedbir nafakası boşanma ya da ayrılık davası sürerken eşin ve çocukların geçimi için hükmedilen geçici nafakadır. Hakim dava açılınca eşlerin barınması, geçimi ve çocukların bakımı için gerekli önlemleri kendiliğinden alır. Tedbir nafakası bu önlemlerin en yaygınıdır.

Tedbir nafakasında kusur aranmaz. Geliri olmayan ya da düşük olan eş, boşanmadaki kusuruna bakılmaksızın bu nafakayı alabilir. Boşanma davası açılmadan da tedbir nafakası istenebilir. Ortak hayata ara vermekte haklı olan eş, evlilik birliğinin korunmasına ilişkin hükümler uyarınca diğer eşin geçimine katkısını isteyebilir.

İştirak nafakası nedir?

İştirak nafakası velayeti kendisine verilmeyen ana ya da babanın çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafakadır. Kanun bu ebeveynin giderlere gücü oranında katılmasını ister. Velayetin kime verileceği ayrı bir konudur ve velayet davası rehberinde anlatılır.

İştirak nafakasının miktarı belirlenirken üç unsur birlikte değerlendirilir: çocuğun ihtiyaçları, ana ile babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri. Çocuğun kendi gelirleri de göz önünde tutulur. Nafaka her ay peşin olarak ödenir. Çocuğa fiilen bakan ana ya da baba diğerine karşı çocuk adına nafaka davası açabilir.

Çocuk ergin olunca iştirak nafakası ne olur?

Çocuk ergin olunca iştirak nafakası kendiliğinden sona erer. Çocuğun eğitimi devam ediyorsa ana ile babanın bakım yükümlülüğü, makul bir süre içinde eğitim bitinceye kadar sürer. Bu dönemde nafakayı artık çocuk kendisi, yardım nafakası niteliğinde bir davayla ister.

Yoksulluk nafakası nedir?

Yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eşin geçimi için diğer eşten istediği nafakadır. Nafaka isteyen eşin kusuru diğerinden daha ağır olmamalıdır. Nafaka ödeyecek eşin kusuru ise aranmaz. Miktar, ödeyecek tarafın mali gücüne göre belirlenir.

Yoksulluk kavramı kişinin barınma, beslenme, giyim, sağlık ve ulaşım gibi temel ihtiyaçlarını karşılayamaması olarak anlaşılır. Asgari ücret düzeyinde düzenli geliri olan eşin yoksulluk nafakası alıp alamayacağı Yargıtay uygulamasında somut duruma göre değerlendirilir.

Yoksulluk nafakasının süresi değişti mi?

Yoksulluk nafakasının süresi konusunda 2026 yılında önemli bir gelişme oldu. Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini iptal etti. Karar 30 Eylül 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlandı.

İptal hükmü yayımdan dokuz ay sonra, yani 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. Bu tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanmaya devam eder. Yasama organının bu sürede yeni bir düzenleme yapması beklenmektedir. Yeni kuralın içeriği henüz kanunlaşmadığı için mevcut nafakalar hakkında kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değildir; gelişmeleri resmi kaynaklardan takip etmek gerekir.

Yoksulluk nafakası hangi durumlarda sona erer?

Yoksulluk nafakası bazı durumlarda kendiliğinden, bazı durumlarda mahkeme kararıyla sona erer. Kanundaki sebepler şunlardır:

Kendiliğinden sona erme: Nafaka alan eşin yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölmesi
Mahkeme kararıyla kaldırma: Nafaka alanın evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması
Mahkeme kararıyla kaldırma: Nafaka alanın yoksulluğunun ortadan kalkması
Mahkeme kararıyla kaldırma: Nafaka alanın haysiyetsiz hayat sürmesi

Yardım nafakası nedir?

Yardım nafakası yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek yakın hısıma ödenen nafakadır. Kanuna göre herkes bu durumdaki üstsoyuna, altsoyuna ve kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür. Kardeşlerden nafaka istenebilmesi için onların refah içinde olması gerekir.

Yardım nafakası miktarı ihtiyaç sahibinin geçimi için gerekli, nafaka yükümlüsünün mali gücüyle de orantılı olmalıdır. Eğitimi devam eden ergin çocuğun ana ya da babasından istediği nafaka da bu kapsamda değerlendirilir.

Nafaka miktarı nasıl belirlenir?

Nafaka miktarı tarafların gelirlerine, giderlerine ve sosyal ekonomik durumlarına göre hakim tarafından belirlenir. Kanunda sabit bir oran ya da tutar yoktur. Mahkeme genellikle tarafların bordrolarını, banka kayıtlarını, mal varlığını ve yaşam düzenini araştırır. Kolluk aracılığıyla ekonomik ve sosyal durum araştırması yaptırılabilir.

Hakim istem halinde nafakanın gelecek yıllarda ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir. Uygulamada bu artış çoğunlukla resmi enflasyon verilerine bağlanır. Böyle bir karar yoksa artış için ayrıca dava açmak gerekir.

Nafaka ne zamandan itibaren ödenir?

Nafaka türüne göre farklı tarihlerden itibaren ödenir. Yargıtay uygulamasında tedbir nafakası kural olarak dava tarihinden itibaren başlatılır. Yoksulluk ve iştirak nafakası ise boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren işler. Tedbir nafakası da bu tarihte sona erer ve yerini, karar verilmişse yoksulluk ile iştirak nafakasına bırakır.

Yoksulluk nafakası toptan ya da düzenli aylık ödeme (irat) şeklinde belirlenebilir. Toptan ödemede nafaka tek seferde ödenir ve sonradan artırım ya da kaldırma tartışması doğmaz. Aylık ödeme şeklinde ise kanundaki sona erme ve değişiklik kuralları uygulanır.

Anlaşmalı boşanmada nafaka nasıl belirlenir?

Anlaşmalı boşanmada nafaka eşlerin imzaladığı protokolde belirlenir. Hakim, çocukların ve eşlerin menfaatine aykırı gördüğü maddelerde değişiklik yapabilir. Protokoldeki nafaka tutarı, ödeme günü ve yıllık artış yöntemi açıkça yazılmalıdır.

Çocuk için iştirak nafakası konusunda ana ile baba çocuk aleyhine anlaşamaz. Hakim çocuğun ihtiyacına göre uygun tutara kendiliğinden karar verebilir. Eşler arasındaki yoksulluk nafakasında ise protokolde nafaka istemediğini açıkça belirten eşin sonradan bu talebi ileri sürmesi zorlaşır.

Nafaka davası nasıl açılır?

Nafaka davası aile mahkemesine dilekçe verilerek açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde davaya asliye hukuk mahkemesi bakar. Boşanma sürerken nafaka talepleri boşanma davası içinde ileri sürülür. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.

Süreç genel olarak şu adımları izler:

Talebi netleştirin: Hangi nafaka türünü, hangi tutarda istediğinizi belirleyin.
Ekonomik durumu belgeleyin: Kendi gelir ve giderlerinizi, karşı tarafın bildiğiniz gelirlerini gösteren belgeleri toplayın.
Dilekçeyi verin: Dilekçede tutarı, gerekçeyi ve varsa yıllık artış talebini yazın.
Geçici önlem isteyin: Dava süresince geçici nafaka talep edebilirsiniz.
Araştırma aşaması: Mahkeme tarafların ekonomik durumunu araştırır, tanıkları dinler.
Karar: Hakim nafaka miktarını, başlangıç tarihini ve varsa artış oranını belirler.

Boşanmanın kesinleşmesinden sonra boşanmadan doğan dava hakları bir yıllık zamanaşımına tabidir. Yoksulluk nafakası talebini boşanma davasında ileri sürmemiş olan eş bu süreyi kaçırmamalıdır. Boşanma süreci boşanma davası rehberinde anlatılır.

Nafaka artırım ve kaldırma davası ne zaman açılır?

Nafaka artırım ya da kaldırma davası, tarafların mali durumu değiştiğinde veya hakkaniyet gerektirdiğinde açılır. Nafaka kararı kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değiştikçe yeniden düzenlenebilir. Her iki taraf da dava açabilir.

Artırım davası: Nafaka alanın ihtiyaçları arttığında, çocuğun okul dönemi değiştiğinde ya da ödeyenin geliri yükseldiğinde açılır.
Azaltma davası: Ödeyenin geliri düştüğünde ya da yeni bakım yükümlülükleri doğduğunda açılır.
Kaldırma davası: Yoksulluğun ortadan kalkması ya da fiili birliktelik gibi kanuni sebepler oluştuğunda açılır.

Mahkeme iki tarafın da güncel ekonomik durumunu araştırır. Yalnız enflasyon artışı, karar tarihinden sonra geçen süre ve tarafların durumu birlikte değerlendirilerek artış kararı verilebilir.

Nafaka ödenmezse ne yapılır?

Nafaka ödenmezse nafaka alacaklısı mahkeme kararına dayanarak ilamlı icra takibi başlatabilir. Birikmiş nafaka alacakları icra dairesi aracılığıyla tahsil edilir. Borçlunun maaşı da haczedilebilir; kurallar maaş haczi rehberinde anlatılır.

İcra ve İflas Kanunu nafaka kararlarına uymamayı ayrıca yaptırıma bağlar. Alacaklının şikayeti üzerine borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Hapis başladıktan sonra borç ödenirse borçlu serbest bırakılır. Borçlu nafakanın kaldırılması ya da azaltılması için dava açmışsa tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir.

Nafaka davasında hangi belgeler gerekir?

Nafaka davasında gereken belgeler tarafların ekonomik durumunu gösterir. Aşağıdaki kontrol listesi hazırlığı kolaylaştırır:

Nüfus kayıt örneği
Varsa boşanma kararının kesinleşmiş örneği
Maaş bordroları ya da gelir belgeleri
Kira sözleşmesi ile fatura örnekleri
Çocuğa ait okul, sağlık ve kurs giderlerini gösteren belgeler
Karşı tarafın gelirine ilişkin bildiğiniz bilgiler
Kaldırma davasında fiili birlikteliği ya da gelir artışını gösteren deliller

Nafaka davalarında sık yapılan hatalar nelerdir?

Nafaka davalarında sık yapılan hatalar çoğunlukla taleplerin eksik ya da belgesiz ileri sürülmesinden kaynaklanır:

Boşanma davasında yoksulluk nafakası istemeyi unutmak
Yıllık artış talebini dilekçeye yazmamak
Gelir ve giderleri belge sunmadan anlatmak
Nafaka borcunu kendi kararıyla kesmek ya da azaltmak
Kaldırma sebebi oluşmasına rağmen dava açmadan ödemeyi durdurmak
Elden yapılan ödemeleri belgesiz bırakmak

Nafaka yükümlülüğü ancak mahkeme kararıyla değişir. Durumunuz değiştiyse ödemeyi kesmek yerine azaltma ya da kaldırma davası açmak gerekir.

Nafaka davasında avukat gerekli mi?

Hayır. Nafaka davası avukat olmadan da açılabilir. Miktarın belirlenmesi tarafların ekonomik durumunun doğru ispatına bağlı olduğundan somut durumunuzu bir avukatla değerlendirmeniz yararlı olabilir. Bulunduğunuz ildeki avukatları boşanma avukatları listesinde görebilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Sık sorulan sorular

Süresiz nafaka kaldırıldı mı?

Anayasa Mahkemesi 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla yoksulluk nafakasına ilişkin maddedeki 'süresiz olarak' ibaresini iptal etti. İptal 30 Haziran 2027'de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut düzenleme uygulanır.

Tedbir nafakası için kusur aranır mı?

Hayır. Tedbir nafakasında kusur aranmaz. Geliri yetersiz eş, boşanmadaki kusuruna bakılmaksızın dava süresince tedbir nafakası alabilir.

İştirak nafakası ne zamana kadar ödenir?

İştirak nafakası çocuk ergin olana kadar ödenir. Ergin olan ve eğitimi devam eden çocuk, eğitimi bitinceye kadar ana ya da babasından nafakayı kendisi isteyebilir.

Nafaka ödemeyen kişiye ne olur?

Nafaka alacaklısı ilamlı icra takibi başlatabilir. Şikayet üzerine borçlu hakkında üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir. Borç ödenirse borçlu serbest bırakılır.

Nafaka alan eş yeniden evlenirse ne olur?

Yoksulluk nafakası alan eşin yeniden evlenmesiyle nafaka kendiliğinden kalkar. Evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması halinde ise nafakanın kaldırılması için dava açılması gerekir.

Dayanılan mevzuat ve kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışın.

Nafaka Türleri Nelerdir? Nafaka Davası Nasıl Açılır?