Ayıplı mal teslim edildiği anda sözleşmeye uygun olmayan maldır. Kararlaştırılan örnek ya da modele uymayan veya objektif olarak taşıması gereken özellikleri taşımayan ürün bu kapsamdadır. Ambalajında, etiketinde ya da reklamında belirtilen özellikleri taşımayan mal da ayıplı sayılır.
Ayıplı malın yasal dayanağı nedir?
Ayıplı malın yasal dayanağı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 8 ile 12. maddeleri arasındaki hükümlerdir. Kanun ayıbın tanımını, tüketicinin seçimlik haklarını ve zamanaşımını düzenler. Taraflardan biri tüketici değilse Türk Borçlar Kanunu'nun satış hükümleri uygulanır.
Ayıp türleri nelerdir?
Kanuna göre ayıp maddi, hukuki ya da ekonomik nitelikte olabilir. Maddi ayıp, malın fiziksel bir kusur taşımasıdır. Hukuki ayıp, örneğin aracın üzerinde satıştan önce var olan bir kısıtlama bulunmasıdır. Ekonomik ayıp ise malın vaat edilen yakıt tüketimi gibi ekonomik faydayı sağlamamasıdır. Kanun ayrıca montajın hatalı yapılmasını ve sözleşmedeki sürede teslim edilmemesini sözleşmeye aykırı ifa sayar.
Ayıplı malda tüketicinin seçimlik hakları nelerdir?
Malın ayıplı olduğu anlaşılırsa tüketici şu dört haktan birini seçebilir:
| Seçimlik hak | Sonuç |
|---|---|
| Sözleşmeden dönme | Mal iade edilir, bedel geri alınır |
| Bedelden indirim | Mal tüketicide kalır, ayıp oranında indirim yapılır |
| Ücretsiz onarım | Bütün masraflar satıcıya ait olmak üzere mal onarılır |
| Ayıpsız misliyle değişim | İmkan varsa mal yenisiyle değiştirilir |
Satıcı tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Onarım ya da değişim satıcı için orantısız güçlük doğuruyorsa tüketici dönme ya da indirim haklarından birini kullanabilir. Ücretsiz onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir. Tüketici bu haklarla birlikte koşulları varsa tazminat da isteyebilir.
Ayıplı mal için başvuru süresi ne kadardır?
Ayıplı maldan sorumluluk, ayıp sonradan ortaya çıksa bile teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir. Konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda bu süre beş yıldır. İkinci el satışlarda satıcının sorumluluğu bir yıldan, konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda üç yıldan az olamaz. Ayıp ağır kusur ya da hileyle gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz.
Ayıplı mal için nereye başvurulur?
Ayıplı mal için önce satıcıya yazılı başvuru yapmak, sonuç alınamazsa resmi yollara gitmek gerekir. Değeri her yıl belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur. Sınırın üzerindeki uyuşmazlıklar tüketici mahkemesinde görülür. Tüketici mahkemesine dava açmadan önce çoğu durumda arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Başvuru adımlarını tüketici hakem heyeti rehberinde anlattık.
Ayıplı mal ile cayma hakkı arasındaki fark nedir?
Ayıplı mal hükümleri ile cayma hakkı arasındaki fark, gerekçe şartıdır. Cayma hakkı mesafeli ve kapıdan satışlarda malda kusur olmasa da on dört gün içinde gerekçesiz kullanılabilir. Ayıplı mal hükümleri ise malın sözleşmeye aykırı olmasına dayanır ve satış yöntemine bakılmaksızın uygulanır. İnternetten alınan ürünlerde ikisi birlikte gündeme gelebilir. Ayrıntılar için mesafeli sözleşme maddesine bakabilirsiniz.
Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda tüketici hakları avukatları listesinden bir avukata danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.