Cayma hakkı tüketicinin belirli sözleşmelerden hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden dönebilmesidir. Hak özellikle internet, telefon ve kapıdan satış gibi ürünü önceden görme imkanının sınırlı olduğu alışverişlerde tanınır. Malda kusur bulunması gerekmez.
Cayma hakkının yasal dayanağı nedir?
Cayma hakkının yasal dayanağı 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile bu kanuna dayanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'dir. Mesafeli sözleşmeler için kanunun 48. maddesi, iş yeri dışında kurulan sözleşmeler için ayrı hükümler uygulanır. Ayrıntılar yönetmeliklerde düzenlenmiştir.
Cayma hakkı hangi alışverişlerde kullanılır?
Cayma hakkı başlıca şu sözleşmelerde kullanılabilir:
- İnternet sitesi, mobil uygulama ya da pazar yeri üzerinden yapılan alışverişler
- Telefonla ya da katalogla verilen siparişler
- Satıcının tüketicinin evine ya da iş yerine gelerek yaptığı kapıdan satışlar
Mağazadan yüz yüze yapılan alışverişlerde kanuni bir cayma hakkı yoktur. Mağazanın kendi iade politikası ise ayrı bir konudur ve satıcının taahhüdüne bağlıdır.
Cayma süresi ne zaman başlar?
Cayma süresi on dört gündür. Mal satışlarında süre, malın tüketiciye ya da gösterdiği kişiye teslim edildiği gün başlar. Hizmet sözleşmelerinde ise sözleşmenin kurulduğu gün başlar. Bildirimin süre içinde satıcıya yöneltilmesi yeterlidir, malın bu süre içinde satıcıya ulaşması gerekmez.
Satıcı tüketiciyi cayma hakkı konusunda gerektiği gibi bilgilendirmezse tüketici on dört günlük süreyle bağlı olmaz. Bu durumda hak, cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Bilgilendirme yapıldığını ispat yükü satıcıdadır.
Cayma hakkı nasıl kullanılır?
Cayma hakkı satıcıya yazılı olarak ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirimde bulunarak kullanılır. E-posta, satıcının sitesindeki iade formu ya da pazar yeri bildirim sistemi bu amaçla kullanılabilir. Bildirimden sonra mal kanuni süre içinde satıcıya geri gönderilir. Satıcı da bedeli, teslimat masrafları dahil, yönetmelikte belirtilen süre içinde iade eder.
Tüketici cayma süresi içinde malın olağan kullanımı sebebiyle oluşan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Malı denemek için olağan sınırları aşan kullanım ise değer kaybı tartışmasına yol açabilir.
Hangi ürünlerde cayma hakkı yoktur?
Yönetmelikte cayma hakkının kullanılamayacağı haller ayrıca sayılmıştır. Başlıca örnekler şunlardır:
- Tüketicinin istekleri doğrultusunda kişiye özel hazırlanan ürünler
- Çabuk bozulabilen ya da son kullanma tarihi geçebilecek ürünler
- Koruyucu ambalajı açılmış olup iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler
- Belirli bir tarihe bağlı konaklama, ulaşım ve etkinlik hizmetleri
- Anında ifa edilen dijital içerikler
Cayma hakkı ile ayıplı mal hükümleri arasındaki fark nedir?
Cayma hakkı ile ayıplı mal hükümleri arasındaki fark, malda kusur aranıp aranmadığıdır. Cayma hakkı kusursuz bir ürün için de gerekçesiz kullanılabilir ama yalnız on dört günle sınırlıdır. Ayıplı mal hükümleri ise kusura dayanır ve iki yıllık süre içinde kullanılabilir. Uygulandığı sözleşme türü için mesafeli sözleşme maddesine bakabilirsiniz.
Satıcı iadeyi kabul etmezse tüketici hakem heyetine başvuru rehberindeki adımları izleyebilirsiniz. Bu madde genel bilgilendirme amaçlıdır. Gerekirse tüketici hakları avukatları listesinden bir avukata danışabilirsiniz.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.