Delil tespiti delili zamana karşı korur. Su basmış bir dairedeki hasar onarılmadan, ayıplı bir mal kullanılıp bozulmadan ya da bir inşaatın durumu değişmeden önce mevcut hal resmi olarak tespit edilir. Bu tespit, sonradan açılacak davada delil olarak kullanılır.
Delil tespitinin yasal dayanağı nedir?
Delil tespiti 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda geçici hukuki korumalar arasında düzenlenir. Kanun delil tespitini ihtiyati tedbirle aynı bölümde ele alır; ikisi de yargılamanın sonucunu beklemeden verilen geçici korumalardır.
Delil tespiti hangi şartlarda istenir?
Delil tespiti için hukuki yararın bulunması gerekir. Kanun bunu iki örnekle açıklar:
- Delilin kaybolması ya da sonradan incelenmesinin güçleşmesi tehlikesi
- Tespitin hemen yapılmasında başka bir hukuki yararın bulunması
Tespit konusu olabilecek deliller keşif, bilirkişi incelemesi ve tanık dinlenmesidir. Örneğin hasta ya da yurt dışına gidecek bir tanığın ifadesi önceden alınabilir.
Delil tespiti hangi mahkemeden istenir?
Delil tespiti dava açılmadan önce isteniyorsa esas davaya bakmaya yetkili mahkemeden talep edilir. Acele durumlarda tespit konusu şeyin bulunduğu yerdeki ya da dinlenecek tanığın oturduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine de başvurulabilir. Dava açılmışsa talep davaya bakan mahkemeye yapılır. Mahkeme gerekli görürse karşı tarafı dinler, acele hallerde karşı taraf dinlenmeden de tespit yapılabilir.
Delil tespiti nasıl yapılır?
Delil tespiti çoğunlukla yerinde inceleme ve bilirkişi raporu biçiminde yapılır. Talep dilekçesinde tespit edilecek husus, delil ve tespit gerekçesi açıkça yazılır. Talep eden taraf masraf avansını yatırır. Karşı taraf tespit sırasında hazır değilse tespit tutanağı ve raporu kendisine tebliğ edilir; karşı taraf itirazlarını bildirebilir. Tespit sonucu, esas davada diğer delillerle birlikte değerlendirilir ve hakimi bağlamaz.
Delil tespiti kimler için yararlıdır?
Delil tespitine en sık ev sahipleri, kiracılar, müteahhitlerle uyuşmazlık yaşayan kat malikleri, ayıplı mal alan tüketiciler ve iş kazası sonrasında olay yerinin durumunu belgelemek isteyen işçiler başvurur. Tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti ve mahkeme yolları için tüketici hakem heyeti rehberine bakabilirsiniz. Ayıplı mal iddialarında ayıbın ilk halinin belgelenmesi davanın seyrini belirleyebilir.
Delil tespiti ile keşif arasındaki fark nedir?
Keşif görülmekte olan bir davada esasa ilişkin delil incelemesidir. Delil tespiti ise delili korumaya yönelik geçici bir hukuki korumadır ve çoğunlukla dava öncesinde yapılır. Tespit davayı kendiliğinden başlatmaz. Tespit yapılmış olsa bile zamanaşımı ile hak düşürücü süreler işlemeye devam eder; esas davayı bu sürelere dikkat ederek açmanız gerekir.
Tanım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.